بزل ساعت مچی: سرامیکی یا استیل؟
اجازه دهید پیش از اینکه در موضوع بزلها غرق شویم (بعدا میبینید که چرا میگویم غرق شدن) چند لحظه صبر کنیم تا ببینیم بزل چیست.
“بزل حلقه دور صفحه ساعتهای مچی است که ممکن است ثابت یا چرخان باشد. اگر چرخان باشد میتواند یک جهته یا دو جهته باشد. در برخی سبکها روی بزلها علامتهایی مثل نقطه، مثلث، عدد و یا پیچهای ساده دیده میشود. بزلها را میتوان برای زیبایی یا کارکرد بهتر از نوع شبتاب انتخاب کرد.”
خب، حالا برویم سراغ اصل مطلب، بزلهای دقیقاً چه کارکردی برای افرادی که ساعت مچی میبندند دارند؟ جدای از هدف زیبایی شناسانه آنها (تنها کارکرد خیلی از بزلهای ثابت فقط همین است)، بزلها نشان دهنده زمان سپری شده هستند. بدین منظور، بزلها باید ویژگیهای خاصی داشته باشند:
- باید بچرخند
- نشانگرهای ساعت و ترجیحاً دقیقه هم داشته باشند
- نشانگر ساعت 12 داشته باشند که به وضوح از بقیه علامتها متمایز باشد. یک شکل مثلثی یا گنبدی شکل علامت متداولی است.
وقتی فرد بخواهد زمان سپری شده را اندازه بگیرد بزل را میچرخاند تا علامت ساعت 12 هم راستا با عقربه دقیقه شمار شود. با جلو رفتن عقربه دقیقه شما فرد میتواند زمان سپری شده را اندازه بگیرد به این صورت که محل عقربه دقیقه شمار نسبت به علامت ساعت 12 روی بزل میتواند زمان سپری شده در یک بازه 60 دقیقهای را نشان دهد. خیلی ساده و بدون اشتباه.
در عصر موبایل و ساعتهای هوشمند، این عملکردهای بزل چه ارزشی دارند؟ گفته بودم خیلی کارکرد ساده و بدون اشتباهی دارند؟ غیر از این بزلها برای این کار نیازی به سیگنال اینترنت یا باطری ندارند و این خیلی جالب است.
شنیدم گفتید “گاچا”. میگویید گاچا مثل اسمارت فونها نیست و برای کارکردن به باطری نیازی ندارد. ساعتهای کوارتز چطور؟ بله موتور کوارتز هم با باطری کار میکند. اما دوام خیلی طولانیتری دارد و نسبت به تجهیزات الکترونیکی پر مصرف خیلی بعید است که بدون شارژ بمانید.
بزل ممکن است بخشی از یک خط کش مهندسی باشد (بله این هم یک کارکرد است، مخصوصاً در ساعتهای خلبانی) یا یک تاچی متر برای اندازه گیری زمان.
کارکرد اولیه بزلها
اولین بزلهای چرخان در دهه 1950 روی ساعتهای غواصی دیده شدند. غواصان به وسیلهای نیاز داشتند تا بتوانند زمانی که زیر آب بودهاند را پایش کنند. این قابلیت برای اطمینان از اینکه نفس کم نمیآورند یا در اعماق خطرناک آب زیادی توقف نمیکنند که بدنشان در معرض تجمع نیتروژن قرار بگیرد ضروری بود. ظهور بزلهای یک جهته.
ساعتهای غواصی عموماً بزرگتر از ساعتهایی بودند که مردم در خیابان میبستند چون باید روی لباس غواصی بسته میشدند و به قدر کافی بزرگ بودند تا در نور کم هم به راحتی خوانده شوند. لبههای بزلها دندانهدار یا برجسته بود و به غواصان کمک میکرد وقتی دستکش پوشیده اند بتوانند به راحتی آن را تنظیم کنند و بچرخانند. استفاده از رنگهای شبتاب روی قسمتهای مهم بزل هم ضروری بود.
خب پس چرا یک جهته؟ همین الان گفتید که بزلهایی با چرخش دو جهته هم وجود دارند. علتش در امنیت غواصان است. اگر بزلها ساعتگرد هم میچرخیدند (بزلهای تک جهته پادساعتگرد میچرخند) غواصان ممکن بود سهواً بزل را به سمت عقب بچرخانند و زمان سپری شده را کمتر نشان دهند و سلامتشان به خطر بیفتد.
اولین شرکتهایی که در 1953 یک بزل دقیق روی ساعتهای غواصی شان تعبیه کردند رولکس، بلنک پین و زودیاک بودند و بلنک پین بین این سه برند تنها ساعتی بود که بزل یک جهته با زمان استاندارد داشت.
بزلها با تمام سادگی و ابتدایی بودنشان هنوز هم تا به امروز تجهیزات استاندارد روی ساعتهای غواصی هستند. همانطور که احتمالاً میدانید، کامپیوترهای غواصی پیچیدهای هم وجود دارند که بی شمار ویژگیهای گیج کننده به شما ارائه میکنند. اگر من غواص بودم دوست داشتم از کامپیوترهای غواصی به خاطر گجتباز بودنم استفاده کنم. ولی محض اطمینان یک ساعت غواصی هم داشتم.
استیل – مزایا و معایب
جنس اکثر بزلها از استیل ضد زنگ است.
مزایای استیل:
- آهنگری و تراشکاری آن آسان است
- نسبت به خوردگی و زنگ زدن خیلی مقاوم است
- خیلی سخت و محکم است
- روی آن میتوان از پوششهای مختلف استفاده کرد ( قسمت پوششهای IP را ببینید)
- ساعتسازها کاملاً با شبتاب کردن استیل آشنا هستند
- استیل نمیشکند.
معایب استیل خیلی بحث برانگیز نیستند اما باز هم معایبی وجود دارد.
- روی کار ممکن است خط و خش بیفتد- هنگام کار در نزدیکی مرجانها یا کشتیهای خراب مشکل ساز خواهد بود.
- با اینکه به خوردگی مقاوم است ولی نسبت به آب شور نفوذناپذیر نیست.
سرامیک – مزایا و معایب
پیشرفتهای چشمگیر در شیمی سرامیک که تا حدود زیادی حاصل نیازهای فوق مدرن است آن را تبدیل به ماده اولیه بسیار مناسبی برای ساخت بزل کرده است. وقتی میگوییم سرامیک منظورمان سرامیک بشقابهای چینی مادربزرگتان نیست، این سرامیک یک ماده بسیار محکم است که حتی از بشقابهای غذاخوری کورل هم بادوام تر است (آنها را سرچ کنید، این بشقابها در دهه 1960 خیلی متداول بودند).
چند مزیت اصلی سرامیک:
- رنگ از بالا به پایین گذاشته میشود و در نتیجه خط و خشها کمتر دیده میشوند
- بسیار مقاوم به خش شدن است به همین دلیل خیلی لازم نیست تستهای حرفهای #1 را روی آنها انجام دهید
- تقریبا نسبت به تمام محیطهای سخت مثل آب شور یا گرمای شدیدِ ورود مجدد به اتمسفر مقاوم است.
- سبک و مقاوم است.
قطعاً در کنار این زیباییها و مزیتها، زشتیها و ایراداتی هم وجود دارد. هنگام انتخاب سرامیک باید معایب زیر را هم در ذهن داشته باشید:
- پودر بزلهای سرامیکی باید تحت فشار و دمای خیلی زیاد قالب زده شوند
- وقتی شکل گرفتند تراش آنها بسیار دشوار است بنابراین قالبها باید تمام جزییات مثل جای نشانگرها را در خود داشته باشند
- تحت شرایط خاصی ممکن است بشکنند.
مواد دیگری از جنس لاستیک، چوب و یا چیزهای دیگر
ساعت سازها هنگام ساخت بزل خودشان را محدود به هیچ جنس خاصی نمیکنند. بعضی بزلها از آلومینیوم آندشی ساخته شده که مقاومت بهتری نسبت به خوردگی دارند. اما متاسفانه این نوع بزلها نسبت به خط و خش و دندانه دندانه شدن آسیب پذیر هستند.
لاستیکهایی که برای ساخت توپهای بولینگ استفاده میشوند هم گزینه دیگری هستند چون ضد ضربه هستند و آب شور تاثیری بر آنها ندارد. این جنسها هم باید قالب زده شوند و برای کارهایی با جزییات ظریف مناسب نیستند چون خیلی صاف و یکدست نیستند.
بزلهای چوبی هم وجود دارد هر چند که این جنس بیشتر برای ظاهر به کار میرود تا دوام یا مقاومت به خوردگی.
