باورتان می‌شود؟ حتی رولکس هم یک روزی به جنبش ساعت‌های کوارتز پیوست! شاید امروز رولکس را با موتورهای مکانیکی فوق‌العاده قوی و قابل اعتمادش بشناسیم، اما زمانی بود که این غول ساعت‌سازی سوئیسی هم سوار بر موج دیوانه‌وار کوارتز شد و ساعت‌های کوارتز رولکس را به دنیا معرفی کرد.

در طول دهه ۱۹۶۰، شرکت ژاپنی «سیکو» و کنسرسیومی از برندهای سوئیسی در رقابتی تنگاتنگ برای ساخت اولین ساعت مچی کوارتز جهان بودند. درست مثل موتورهای اتوماتیک و قبل از آن، مکانیزم‌های کوک بدون کلید، زمان‌سنجی الکترونیکی و به‌خصوص موتورهای کوارتز، آماده بودند تا انقلابی دیگر در دنیای ساعت‌سازی به پا کنند و هر دو کشور (ژاپن و سوئیس) مصمم بودند که رهبر این انقلاب باشند. این حس رقابت و نوآوری، اغلب در روایت امروزی از ساعت‌های کوارتز گم می‌شود، چون خیلی راحت به آن‌ها برچسب ساعت‌های ارزان و بی‌ارزشی می‌زنیم که حتی ارزش نگاه دوم را هم ندارند.

اما واقعیت این است که موتورهای کوارتز، تکنولوژی محبوب و هیجان‌انگیز دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ بودند و بازیگران بزرگ صنعت ساعت‌سازی، هرکدام سهمی از این کیک خوشمزه را می‌خواستند. وقتی سیکو در دسامبر ۱۹۶۹ از مدل «آسترون» (Astron) به عنوان اولین ساعت مچی کوارتز جهان رونمایی کرد، نبردی تمام‌عیار و تلخ شروع شد که امروز، بسته به اینکه در سمت برنده یا بازنده ماجرا باشید، آن را «انقلاب کوارتز» یا «بحران کوارتز» می‌نامند.

اما قبل از اینکه ظهور موتورهای کوارتز کمر اکثر صنعت ساعت‌سازی سوئیس را بشکند، بسیاری از برندهای لوکس سوئیسی – از جمله رولکس – با ارتشی از ساعت‌های کوارتز لوکس به مقابله برخاستند. در این مطلب، نگاهی دقیق‌تر به توسعه و تکامل «رولکس اویسترکوارتز» (Rolex Oysterquartz) می‌اندازیم، حقایق جالبی از این کلکسیون نادیده گرفته‌شده را فاش می‌کنیم و به شما می‌گوییم چرا این مدل یکی از بهترین ساعت‌های کوارتز در بازار ساعت‌های کارکرده (Pre-owned) است.

پیش‌درآمد اویسترکوارتز: مدل رولکس دیت ۵۱۰۰

اولین ساعت کوارتز رولکس، مدل محدود «دیت ۵۱۰۰» (Date 5100) بود که با موتور «بتا ۲۱» (Beta 21) کار می‌کرد. توسعه کالیبر کوارتز بتا ۲۱، نتیجه اتحاد بیش از ۲۰ برند ساعت‌سازی سوئیسی بود که «مرکز ساعت‌سازی الکترونیک» یا CEH را تشکیل دادند. مأموریت این مرکز، ساخت موتورهای کوارتز سوئیسی برای رقابت با نمونه‌های ساخت کشورهای دیگر بود. موتور بتا ۲۱ در سال ۱۹۶۹ (پس از بتا-۱ و بتا-۲) معرفی شد و حدود ۶۰۰۰ عدد از آن تولید شد. مدل‌هایی مثل امگا الکتروکوارتز، آی‌دبلیوسی داوینچی، پتک فیلیپ ۳۵۷۸ و البته رولکس دیت ۵۱۰۰، همگی از این موتور مشترک استفاده می‌کردند.

در ابتدا تصور می‌شد که رولکس تنها ۱۰۰۰ عدد از مدل دیت ۵۱۰۰ را در سال ۱۹۷۰ تولید کرده است. اما از آنجایی که هر ساعت شماره‌ سریال منحصربه‌فردی دارد و در بازار نمونه‌هایی با شماره‌های بالاتر از ۱۰۰۰ پیدا شده، برخی معتقدند که احتمالاً دو سری ۱۰۰۰ تایی از این مدل ساخته شده است. صرف‌نظر از تعداد دقیق، ظاهراً مدل دیت ۵۱۰۰ به‌سرعت فروخته شد و بسیاری از کلکسیونرها ادعا می‌کنند که تمام تولیدات آن حتی قبل از شروع ساخت، پیش‌فروش شده بود!

ارسال فوری خرید حضوری

5.0

ساعت مردانه رولکس اسکای دولر موتور سوئیس Rolex Sky Dweller Z-SK

178,500,000ريال

ارسال فوری خرید حضوری

ساعت رولکس جی ام تی موتور سوئیس Rolex Gmt-Master II-Z-SGK

178,800,000ريال

5.0

ساعت رولکس جی ام تی مستر موتور سوئیس Rolex Gmt-Master II-Black

178,800,000ريال

ساعت رولکس دی دیت موتور سوئیس Rolex Day Date Z-RGK

177,510,000ريال

رفتن به صفحه محصولافزودن به سبد خرید

افزودن به سبد خرید

مشاهده سبد خرید

نه تنها موتور کوارتز داخل ساعت برای رولکس یک اتفاق جدید بود، بلکه طراحی خود مدل دیت ۵۱۰۰ هم کاملاً منحصربه‌فرد بود. این ساعت که تماماً از طلای زرد ۱۸ عیار ساخته شده بود، قابی بزرگ (حدود ۳۹ میلی‌متر)، زاویه‌دار و ضخیم داشت تا موتور بزرگ بتا-۲۱ را در خود جای دهد. یک زه شیاردار (fluted bezel) و یک بند یکپارچه سه‌تکه با قطعات مرکزی پهن، ظاهر آن را تکمیل می‌کردند. این همچنین اولین ساعت رولکس بود که از شیشه سافایر (کریستال یاقوت کبود) بهره می‌برد. بعدها رولکس نسخه‌هایی از این مدل را با طلای سفید نیز تولید کرد.

اگر این طراحی شما را به یاد «اودمار پیگه رویال اوک» و «پتک فیلیپ ناتیلوس» می‌اندازد، احتمالاً به این دلیل است که به گفته محقق برجسته رولکس، جیمز داولینگ، طراح رولکس دیت ۵100 کسی نبود جز «جرالد جنتا»!

با وجود موفقیت اولیه مدل دیت ۵۱۰۰ (که امروزه با علاقه آن را «رولکس تگزاسی» می‌نامند) و موتور بتا-۲۱، رولکس که همیشه به استقلال خود می‌بالد، به این نتیجه رسید که عرضه ساعت‌هایی با موتوری مشابه ده‌ها شرکت دیگر، به نفع هویت این برند نیست. به همین دلیل، رولکس از مرکز CEH جدا شد و پروژه توسعه موتور کوارتز اختصاصی خودش را آغاز کرد.

پنج سال زمان برای ساخت موتورهای اویسترکوارتز

رولکس از سال ۱۹۷۲، پنج سال تمام را صرف ایده‌پردازی، طراحی، توسعه و آزمایش موتورهای کوارتز اختصاصی خود کرد. سرانجام در سال ۱۹۷۷، این برند از کالیبر کوارتز ۵۰۳۵ برای مدل‌های «اویسترکوارتز دیت‌جاست» (Oysterquartz Datejust) و کالیبر ۵۰۵۵ برای مدل‌های «اویسترکوارتز دی‌-دیت» (Oysterquartz Day-Date) رونمایی کرد.

موتورهای اویسترکوارتز رولکس دارای ۱۱ سنگ قیمتی (jewels) و یک نوسان‌ساز (oscillator) با فرکانس ۳۲ کیلوهرتز بودند. رولکس برای دستیابی به دقتی بی‌نظیر، متوجه شد که برای جبران تأثیرات دما، به نوسان‌سازی با فرکانس بالاتر از بتا-۲۱ نیاز دارد. به همین دلیل، نوسان‌سازهای موتورهای اویسترکوارتز چهار برابر سریع‌تر از بتا-۲۱ بودند. این کالیبرهای اختصاصی در زمان عرضه، به عنوان شاهکارهای مدرن مهندسی شناخته می‌شدند و دقتی بسیار بالاتر از هر موتور مکانیکی رولکس در آن زمان ارائه می‌دادند. علاوه‌بر این، هر دو کالیبر قابلیت تنظیم سریع تاریخ (quickset) و هک ثانیه (hacking seconds) را داشتند.

نکته جالب اینجاست که اولین نمونه‌های کالیبر ۵۰۳۵ برای دریافت گواهینامه COSC (گواهی رسمی کرنومتر سوئیس) فرستاده نشدند. در نتیجه، مدل‌های اویسترکوارتز دیت‌جاست که در این دوره تولید شدند، عبارت “Superlative Chronometer Officially Certified” را روی صفحه خود ندارند. در اواخر دهه ۷۰، کالیبر ۵۰۳۵ با یک اصلاح کوچک (تغییر شکل کریستال کوارتز به حالت دیاپازونی) برای دریافت گواهی COSC ارسال شد. به همین دلیل، مدل‌های دیت‌جاست ساخته شده از حدود سال ۱۹۷۹ به بعد، این نوشته را روی صفحه خود دارند. موتورهای بدون گواهی COSC به عنوان Mark I و موتورهای دارای گواهی به عنوان Mark II شناخته می‌شوند.

از طرف دیگر، کالیبر ۵۰۵۵ از همان ابتدا دارای گواهی COSC بود؛ بنابراین، تمام مدل‌های اویسترکوARTز دی‌-دیت، برچسب افتخار “Superlative Chronometer Officially Certified” را روی صفحه خود یدک می‌کشند.

• کالیبر ۵۰۵۵ رولکس – برای مدل اویسترکوارتز دی‌-دیت
• کالیبر ۵۰۳۵ رولکس – برای مدل اویسترکوارتز دیت‌جاست

اویسترکوارتز: ۲۵ سال در خط تولید رولکس

رولکس کلکسیون اویسترکوارتز را از سال ۱۹۷۷ تا اوایل دهه ۲۰۰۰ تولید کرد. در این مدت، رولکس مجموعه‌ای متنوع از رفر‌نس‌های اویسترکوارتز را در دو خط تولید دیت‌جاست و دی-دیت عرضه کرد. این ساعت‌ها نیز مانند همتایان مکانیکی خود، قاب‌های ۳۶ میلی‌متری «اویستر» داشتند که در متریال‌های مختلفی عرضه می‌شدند. با این حال، شکل قاب اویسترکوارتز بسیار زاویه‌دارتر از نسخه‌های کلاسیک و گرد اتوماتیک است و این ساعت‌ها به بندهای یکپارچه مجهز شده‌اند؛ یک سبک طراحی که در دهه هفتاد بسیار مُد بود.

رفرنس‌های ۱۷۰۰۰، ۱۷۰۱۳ و ۱۹۰۱۸ اولین مدل‌های اویسترکوارتز بودند که در کاتالوگ سال ۱۹۷۷ رولکس ظاهر شدند.

گاه‌شمار رولکس اویسترکوارتز:

• ۱۹۷۷: اولین عرضه اویسترکوارتز
• ۲۰۰۱: آخرین سالی که رولکس برای موتورهای کوارتز خود درخواست گواهی COSC داد.
• ۲۰۰۲: مدل‌های استیل اویسترکوارتز از کاتالوگ‌های رولکس حذف شدند.
• ۲۰۰۴: تمام مدل‌های اویسترکوارتز از کاتالوگ‌های رولکس ناپدید شدند.

مدل‌های رولکس اویسترکوارتز دیت‌جاست:

• ۱۷۰۰۰: قاب و زه صاف استیل، بند یکپارچه اویستر استیل.
• ۱۷۰۱۳: قاب استیل با کوک طلای زرد، زه شیاردار طلای زرد، بند یکپارچه جوبیلی دو رنگ.
• ۱۷۰۱۴: قاب استیل، زه شیاردار طلای سفید، بند یکپارچه جوبیلی استیل.

مدل‌های رولکس اویسترکوارتز دی‌-دیت:

• ۱۹۰۱۸: قاب، زه شیاردار و بند یکپارچه پرزیدنت از طلای زرد.
• ۱۹۰۱۹: قاب، زه شیاردار و بند یکپارچه پرزیدنت از طلای سفید.
• ۱۹۰۲۸: قاب، زه هرمی و بند یکپارچه پرزیدنت با قطعات مرکزی هرمی از طلای زرد.
• و چندین مدل بسیار لوکس دیگر با تزئینات الماس، یاقوت و سنگ‌های قیمتی… (لیست کامل مدل‌ها در متن اصلی آورده شده است)

کمتر از ۲۵٬۰۰۰ ساعت اویسترکوارتز در تمام تاریخ تولید شد!

اگرچه رولکس اویسترکوارتز را برای حدود ۲۵ سال تولید کرد، تخمین زده می‌شود که در تمام این مدت، کمتر از ۲۵٬۰۰۰ عدد از آن ساخته شده است. در دنیای رولکس که امروز سالانه بیش از یک میلیون ساعت تولید می‌کند، این عدد فوق‌العاده پایین و ناچیز است. این موضوع باعث می‌شود ساعت‌های اویسترکوارتز جزو مدل‌های نسبتاً کمیاب رولکس باشند.

سال ۲۰۰۱ آخرین سالی بود که رولکس برای موتورهای کوارتز خود گواهی COSC گرفت و برخی مدل‌های اویسترکوارتز تا سال ۲۰۰۳ در کاتالوگ باقی ماندند. رایج‌ترین مدل‌های کارکرده در بازار، نسخه‌های دیت‌جاست و پس از آن، دی‌-دیت از جنس طلای زرد با رفرنس ۱۹۰۱۸ هستند.

طراحی قاب و بند خاص اویسترکوارتز در مدل‌های مکانیکی هم استفاده شد

با اینکه قاب‌های زاویه‌دار و بندهای یکپارچه، امضای طراحی اویسترکوارتز هستند، اما این ویژگی‌ها منحصراً برای این ساعت‌های کوارتز نبودند. در واقع، چند سال قبل از عرضه اویسترکوارتز، رولکس از این قاب و بندها برای دو رفرنس دیگر هم استفاده کرده بود.

زمانی که رولکس منتظر نهایی شدن توسعه کالیبرهای کوارتز اختصاصی‌اش بود، قاب‌های زاویه‌دار ۳۶ میلی‌متری از قبل آماده شده بودند. پس رولکس به جای اینکه اجازه دهد این قاب‌های خاص گوشه‌ای خاک بخورند، آن‌ها را با موتور اتوماتیک کالیبر ۱۵۷۵ ترکیب کرد. نتیجه این کار، معرفی مدل‌های «رولکس دیت ۱۵۳۰» و «رولکس دیت‌جاست ۱۶۳۰» در سال ۱۹۷۵ بود؛ یعنی سه سال قبل از عرضه رسمی اویسترکوارتز. این دو مدل عمر کوتاهی داشتند و در سال ۱۹۷۷ برای باز کردن راه برای مدل‌های اویسترکوارتز متوقف شدند، اما جالب است بدانید که می‌توانید مدل‌های دیت و دیت‌جاستی پیدا کنید که شبیه اویسترکوارتز هستند اما در قلبشان یک موتور مکانیکی اتوماتیک می‌تپد.

رولکس برای اویسترکوارتز تقویم دائمی (Perpetual Calendar) هم برنامه داشت!

در دهه ۱۹۸۰، رولکس کار روی نسل بعدی موتورهای اویسترکوارتز را آغاز کرد. در سال ۱۹۸۷، رولکس پتنتی برای یک موتور کوارتز با تقویم دائمی ثبت کرد که می‌شد آن را از طریق دسته کوک برنامه‌ریزی کرد. رولکس کالیبر ۵۳۵۵ را برای مدل دی‌-دیت با تقویم دائمی و کالیبر ۵۳۳۵ را برای مدل دیت‌جاست با تقویم دائمی ساخت و حتی چند نمونه اولیه (Prototype) از این ساعت‌ها را هم تولید کرد.

با این حال، این مدل‌های «اویسترکوارتز پرپچوال» هرگز به تولید انبوه نرسیدند و اکثر نمونه‌های اولیه (تخمین زده می‌شود ۱۱ عدد ساخته شده بود) در نهایت از بین رفتند یا نابود شدند.

با این وجود، چند نمونه از آن‌ها به طریقی سر از حراجی‌ها درآورده‌اند. برای مثال، در سال ۲۰۰۴، یک خانه حراج مجبور شد فروش یکی از این نمونه‌ها را لغو کند، زیرا رولکس با طرح یک دعوی مدنی ادعا کرد که ساعت مذکور، مال دزدی است (رولکس در این دعوی شکست خورد). علاوه بر این، یک نمونه اولیه از رولکس اویسترکوارتز پرپچوال استیل با زه طلای سفید در سال ۲۰۲۰ در حراجی آنتیکوروم به قیمت بیش از ۲۵۰٬۰۰۰ دلار فروخته شد! با اینکه این ساعت‌های فوق‌العاده کمیاب وجود دارند، اما بعید است در زندگی روزمره با یکی از آن‌ها روبرو شوید.

آیا زمان بازگشت شکوهمند اویسترکوارتز فرا رسیده است؟

کلکسیونرها و علاقه‌مندان برای مدت‌ها اویسترکوارتز را نادیده گرفته و ترجیح داده‌اند به ساعت‌های مکانیکی رولکس توجه کنند. اما مانند هر صنعت دیگری، دنیای ساعت هم شاهد مُدهایی بوده که آمده‌اند، رفته‌اند و دوباره بازگشته‌اند. اگر به فعالیت‌های سایر برندهای ساعت‌سازی دقت کنید، متوجه علاقه روزافزون به ساعت‌های کوارتز خواهید شد. از موفقیت چشمگیر مدل Q Timex Reissue گرفته تا سری خلاقانه Cartier SolarBeat Must Tank و مدل‌های محبوب برند Autodromo، برخی ساعت‌سازان اینجا هستند تا به ما یادآوری کنند که موتورهای کوارتز را نباید همیشه نادیده گرفت؛ به‌هرحال، آن‌ها دقیق‌تر، بادوام‌تر و در نهایت کاربردی‌تر از موتورهای مکانیکی هستند.

و این ما را به رولکس اویسترکوارتز بازمی‌گرداند.

اویسترکوارتز، بخشی جذاب از تاریخ رولکس را در یکی از جذاب‌ترین و جالب‌ترین طراحی‌های این برند به نمایش می‌گذارد. این ساعت در مقایسه با همتایان مکانیکی‌اش، هنوز در بازار ساعت‌های کارکرده قیمتی بسیار مناسب دارد، اما مانند اکثر ساعت‌های وینتیج و رتروی رولکس، قیمت‌های اویسترکوارتز نیز در حال افزایش است.

صدای تیک‌تاک بلند و واضح اویسترکوارتز ممکن است بعضی‌ها را به شک بیندازد که آیا این ساعت واقعاً یک رولکس اصل است یا نه. اما برای کسانی که داستان را می‌دانند، این صدا، نوای دلنشین یک کلکسیونی آینده‌دار است؛ همان ساعتی که شاید یک روز حسرت بخورید که چرا زودتر به آن توجه نکرده بودید.