آشنایی با 9 مورد از امکانات غیرمعمول ساعت‌‌های مکانیکی

مسلما اگر با سایت ما ناآشنا نباشید، به خوبی می‌دانید که ما به ساعت‌‌های مکانیکی و موتور آن‌ها علاقۀ ویژه‌ای داریم. احتمالا این را هم می‌دانید که ما دوست داریم خوانندگان خود را با جزئیات این نوع از ساعت‌ها آشنا سازیم.

چون ممکن است تازه به جهان این ساعت‌ها پا گذاشته‌ باشید، بهتر است اول مفهوم «امکانات» ساعت را برایتان توضیح دهیم. امکانات یا به اصطلاح پیچیدگی‌‌های (complications) ساعت ویژگی‌ها یا قابلیت‌‌هایی از ساعت هستند که در سطحی فراتر از توانایی‌‌های معمول آن در نشان دادن زمان قرار می‌گیرند.

اغلب مردم درباره امکانات رایج ساعت‌‌های مکانیکی مانند نمایش تاریخ، مکانیسم‌‌های کوک شدن خودکار و کرونوگراف اطلاعاتی دارند. اما در مورد آن دسته از امکانات این ساعت‌ها که زیاد رایج نیستند وضع به چه شکل است؟ امروز به بررسی 9 مورد از امکانات غیرمعمول ساعت‌‌های مکانیکی خواهیم پرداخت. همچنین  برای کسب اطلاعات بیشتر پیشنهاد میکنیم مطلب ساعت مکانیکی چیست را مطالعه کنید.

1. تکرار‌کنندۀ دقیقه (Minute Repeater)

تکرارکنندۀ دقیقه به خاطر پیچیدگی بالای آن در صدر فهرست امکانات غیرمعمول ساعت‌‌های مکانیکی قرار می‌گیرد. ساعت‌سازان کمی مهارت کافی را برای طراحی ماهرانۀ این ویژگی پیچیده دارند، به همین خاطر این نوع ساعت‌ها بسیار کمیاب هستند.

تکرارکنندۀ دقیقه زمان را به صورت شنیداری بازگویی می‌کند و حتی دقیقه‌‌های زمان را با استفاده از صدا نشان می‌دهد. هر یک از صدا‌های مربوط به ساعت‌ها، ربع ساعت‌ها و دقیقه‌ها صدا‌هایی منحصر به فرد هستند که در نظر عاشقان ساعت همانند لالایی گوش‌نواز هستند. بر اساس سایت ویکی‌پدیا در زمان اختراع این نوع ساعت‌ها در دهه 1750 میلادی، افراد دارای اختلالات بینایی از تکرار‌کنندۀ دقیقه به عنوان روشی برای تشخیص زمان در مواقعی از روز که هوا هنوز تاریک بوده است استفاده می‌کرده‌اند.

2. محاسبۀ معادلۀ زمان (Running Equation of Time)

آیا می‌دانستید که بیش از یک «نوع» زمان وجود دارد؟ دومین ویژگی پیچیده ساعت‌‌های مکانیکی معادلۀ زمان است، قابلیتی شگفت‌انگیز در علم گاه‌شماری که ساعت‌‌های دارای آن می‌توانند هم زمان خورشیدی متوسط و هم زمان خورشیدی واقعی را نشان دهند.

اما تفاوت این دو در چیست؟ زمان خورشیدی متوسط زمانی است که ساعت‌‌های مچی و دیواری نشان می‌دهند، در حالی‌که زمان خورشیدی واقعی زمان طبیعت است که بر اساس محل خورشید در آسمان تعیین می‌شود. ساعت‌‌های دارای ویژگی محاسبۀ معادلۀ زمان، هر دو زمان متوسط و واقعی خورشیدی را به وسیلۀ دو عقربۀ جداگانه نمایش می‌دهند.

ساخت این پیچیدگی با دشواری بسیاری همراه است. از آن جا که در عصر و زمانۀ حاضر زمان  خورشیدی واقعی دیگر چندان کاربردی نیست، این پیچیدگی به ندرت در جایی غیر از ساعت‌‌های دارای بالاترین کیفیت موتور، به چشم می‌خورد.

3. کرنوگراف فلای‌بک (Flyback Chronograph)

کرنوگراف فلای‌بک قابلیتی رایج در ساعت‌‌های مورد استفادۀ رانندگان مسابقه و خلبانان است، اما این پیچیدگی در ساعت‌‌هایی که مردم عادی در زندگی روزمره استفاده می‌کنند کمتر به چشم می‌خورد. برای ریست کردن زمان‌سنج ساعت‌‌های کرنوگراف استاندارد، نخست باید آن‌ها را متوقف نمود، در حالی که در ساعت‌‌های کرنوگراف فلای‌بک عمل ریست کردن زمان‌سنج به صفر به جای سه دکمه با فشردن یک دکمه انجام می‌شود.

کرنوگراف فلای‌بک به داشتن دقت لحظه‌ای شهرت دارد. به همین دلیل از این نوع کرنوگراف تقریبا فقط برای ثبت و ضبط رویداد‌های پشت‌سرهم استفاده می‌شود.

4. هشدار مکانیکی (Mechanical Alarm)

هشدار مکانیکی امکان بسیار پیچیده‌ای است که برای منظوری ساده استفاده می‌شود: بیدار کردن هر روز صبح صاحب ساعت! این عمل با تولید صدایی ملایم و ایجاد لرزشی قابل حس بر روی دست صاحب ساعت انجام می‌شود. وبسایت David Duggan Watches نحوۀ کار هشدار مکانیکی را به شکلی زیبا توضیح داده است:

در زیر صفحۀ ساعت، یک عقربه هشدار مستقل به یک بادامک دندانه‌دار متصل است. عقربۀ هشدار را می‌توان به‌ گونه‌ای تنظیم کرد که در طول بازه‌ای 12 ساعته در هر زمان دلخواهی به صدا دربیاید. هنگامی که زمان مدنظر فرا می‌رسد، بادامک اهرمی را فعال می‌کند که انرژی ذخیره‌شده در فنر اصلی را آزاد می‌کند. با این کار انرژی لازم برای چکشی که با ضربات پشت سر هم روی یک پرده تولید صدا می‌کند، فراهم می‌شود.

زمانی که هشدار به صدا دربیاید، زمان هشدار بازنشانی (ریست) می‌شود. بنابراین برای تنظیم دوباره هشدار باید فنر اصلی را دوباره کوک کرد. هشدار مکانیکی نمونه‌ای از امکانات خاص ساعت‌‌های مکانیکی است که واقعا ارزش آن به درستی معرفی نشده است. در واقع ما نیز نمی‌توانیم درک کنیم که چرا تعداد بیشتری از افراد حاضر نیستند که به جای صدای گوشخراش ساعت‌‌های زنگدار به این روش از خواب بیدار شوند.

5. ساعت پرشی (Jump Hour)

ساعت‌‌های دارای ویژگی ساعت پرشی به سختی یافت می‌شوند. ساعت‌‌های دارای این ویژگی تا قبل از رسیدن به ساعت جدید دقیقا همان ساعت قبلی را نشان می‌دهند.

بنابراین در این ساعت‌ها به جای این که عقربۀ ساعت‌شمار به آرامی در فاصلۀ بین دو ساعت موتور کند، سر جای خود می‌ماند و بعد از آن که 60 دقیقه طی می‌شود به روی عدد مربوط به ساعت بعد می‌رود.

از دیدگاه نظری، این امکان باید بتواند عمل خواندن ساعت را آسان‌تر کند، ولی بسیاری از افراد عادت کردن به این روش خواندن ساعت را دشوار می‌دانند.

6. تقویم دائمی (Perpetual Calendar)

تقویم دائمی اصطلاحی است که بسیاری از استفاده‌کنندگان ساعت شنیده‌اند، اما افراد کمی آن را با چشمان خود دیده‌اند. ساعت‌‌های دارای ویژگی تقویم دائمی می‌توانند روز، ماه و تاریخ هر سالی حتی سال‌‌های کبیسه را نشان دهند.

در حالی که افزودن این ویژگی به ساعت‌‌های دیجیتال و عقربه‌ای بسیار آسان است، در ساعت‌‌های مکانیکی انجام این کار چالشی بزرگ است و نیاز به مهارت بالایی دارد. به همین خاطر ساعت‌‌های دارای تقویم دائمی گران‌قیمت هستند و معمولا در ساعت و جواهرفروشی‌‌های معمولی یافت نمی‌شوند.

7. عمق‌سنج (Depth Gauge)

امکانات عمق‌سنجی معمولا در ساعت‌‌های غواصی دیده می‌شود. عمق‌سنج نوعی فشارسنج است که عمق آب را نمایش می‌دهد و غواصان از آن برای پرهیز از ابتلا به عارضۀ افت ناگهانی فشار هوا استفاده می‌کنند.

امروزه ساعت‌‌های دارای عمق‌سنج مکانیکی جای خود را به ساعت‌‌های دارای عمق‌سنج دیجیتال و الکتریکی داده‌اند، زیرا آن‌ها معمولا سبک‌تر هستند و می‌توانند عمق‌‌های بیشتری را تحمل کنند.

8. کرنوگراف دوگانه (Rattrapante)

ساعت‌‌های دارای ویژگی Rattrapante می‌توانند دو اندازه‌گیری مستقل را به صورت همزمان ثبت کنند. این ویژگی با نام‌‌های کرنوگراف لحظه‌ای و کرنوگراف دوگانه نیز شناخته می‌شود و اغلب با ویژگی کرنوگراف فلای‌بک که پیشتر به آن پرداختیم اشتباه گرفته می‌شود.

9. توربیلون (Tourbillon)

بدون شک توربیلون یکی از فاخرترین امکاناتی است که ساعت‌ها می‌توانند داشته باشند. ویژگی توربیلون با کاهش تأثیر جاذبه، باعث افزایش دقت مهارت‌‌های زمان‌سنجی ساعت می‌شود.

فعالیت توربیلون همزمان با موتور ساعت است و از طریق چرخاندن دائمی چرخ تعادل، فنر و چرخ‌دنگ وظیفۀ خود را به انجام می‌رساند. انواع مختلفی از توربیلون وجود دارد که عبارتند از:

• توربیلون دومحوره (Double-axis)
• توریلون سه‌محوره (Triple-Axis)
• توربیلون چهارتایی (Quadruple)
• توربیلون چرخنده (Gyro)
• توربیلون معلق (Flying)

ساعت‌‌های توربیلون به طرز عجیبی گران‌قیمت هستند و به همین خاطر اکثر ساعت‌‌های امروزی فاقد این ویژگی هستند.

سخن پایانی

برخی از امکانات خاص ساعت‌‌های مکانیکی که به معرفی آن‌ها پرداختیم به این خاطر غیرمعمول هستند که در زندگی امروزی نیازی را برآورده نمی‌کنند. علت دیگر نیز این است که بسیاری از مردم ترجیح می‌دهند که همه چیز خودکار باشد. با وجود این، دیگر موارد ذکرشده هنوز برای اهداف خاصی استفاده می‌شوند.

در هر صورت، این امکانات غیرمعمول ساعت‌‌های مکانیکی مورد توجه افرادی است که علاقۀ شدیدی به ساعت‌ها دارند و نباید فراموش شوند.

کدام یک از این ویژگی‌‌های غیرمعمول ساعت‌‌های مکانیکی تا به حال به گوشتان نخورده بود؟ آیا واقعا می‌توانید خود را دانای کل همۀ امکانات ساعت‌‌های مکانیکی بنامید؟ پاسخ‌‌های خود را در بخش نظرات در پایین صفحه با ما در میان بگذارید.