لا ژو پره – یه سازنده موتور ساعت همه‌فن‌حریف با گذشته‌ای پر ماجرا

خیلی قبل‌تر از اون موقع که میگفتن ساعت‌‌های مکانیکی دیگه تموم شدن و ساعت‌‌های کوارتز قراره ببرن، کلی شرکت بودن که موتور ساعت می‌ساختن. سال‌‌های کسادی بازار و ادغام شرکت‌ها، حسابی کار رو سخت کرد، طوری که با وجود برگشتن دوباره‌ی ساعت‌‌های مکانیکی، فقط چندتا شرکت بزرگ موندن که موتور ساعت می‌فروختن. البته این وضعیت یه کم بهتر شده؛ شرکت‌‌هایی مثل سلیتا الان می‌تونن با شرکت‌‌هایی مثل ای‌تی‌آ که قبلاً تقریباً همه بازار رو دستشون داشتن، تو قسمت ساعت‌‌های زیاد رقابت کنن و موتور‌های آسیایی هم بیشتر مورد قبول قرار گرفتن. علاوه بر موتور‌های اصیلی که خود شرکت‌ها طراحی و تولید می‌کنن، یه سری شرکت هم هستن که فقط برای برند‌های معروف موتور ساعت طراحی و تولید می‌کنن. خیلی وقتا این شرکت‌‌های نوآور قراردادی، فقط برای آدمای داخل صنعت شناخته شده بودن، چون اصلاً نمی‌گفتن که کیا تو کارشون دست دارن. فقط از وقتی که خیلی به این موضوع که موتور ساعت از کجا اومده، اهمیت داده شد – همون‌طور که تو سال‌‌های اخیر اتفاق افتاده – این شرکت‌‌هایی که پشت پرده بودن، اومدن تو چشم، یا حداقل خود برند‌های ساعت اسمشونو میارن، چون الان دیگه حضور این شرکت‌ها یه امتیاز حساب میشه، نه یه ایراد.

یکی از این شرکت‌ها، لا ژو پره است. لا ژو پره که زیرمجموعه‌ی گروه سیتیزن هست، موتور ساعت از سطح مبتدی تا رده بالا تولید می‌کنه و هم برای برند‌های داخل گروه و هم خارج از گروه موتور میفرسته. یه نگاه انداختن به موتور‌های ساعتی که الان تولید میکنه، ارزش داره، اما تاریخ عجیب و غریب این شرکت هم ارزش داره که بهش توجه کنیم – یه رسوایی خیلی بزرگ تو صنعت ساعت‌سازی بوده که باعث تغییر مالکیت و اسمش شده.

ژاک اس‌ای و ماجرای ژاک

واسه اینکه قضیه کاملاً روشن شه: لا ژو پره که الان دست ژاپنی‌هاست، دیگه هیچ ربطی به اون رسوایی قبلی نداره. با این حال، برای اینکه یه تصویر کامل از این شرکت داشته باشیم، باید داستان شرکت قبلیش، یعنی ژاک رو تعریف کنیم. اسم این شرکت از اسم بنیان‌گذارش، یعنی ژان پیر ژاک، گرفته شده که تو دهه ۱۹۸۰ تو شهر لا شو-دو-فوند سوئیس، ساعت‌‌های قدیمی خرید و فروش می‌کرده. یه جورایی بدنام بود، نه فقط به خاطر رفتار‌های بدش، بلکه به خاطر اینکه چند بار با قانون هم مشکل پیدا کرده بود. بهش مشکوک بودن که ساعت‌‌های تقلبی هم میفروشه، که اولش هیچ عواقب جدی‌ای براش نداشت. با رونق دوباره‌ی ساعت‌‌های مکانیکی پیچیده، تقاضا برای موتور‌های باکیفیت و پیچیدگی‌‌های بیشتر بیشتر شد. ژاک با شرکت ژاک اس ای، این نیاز رو برطرف کرد، شرکتی که بیشتر موتور‌های‌ای تی آ رو که اون موقع خیلی تو صنعت قوی بود، سر هم می‌کرد و روشون کار میکرد. سال ۲۰۰۳ خبر اومد که یه باند جعل ساعت تحت تحقیقاته و ژاک یکی از مظنونین اصلیه. تو این تحقیقات معلوم شد که قاب‌‌های طلای رولکس به ارزش ۵۰۰ هزار فرانک سوئیس (تقریباً ۶۰۰ هزار دلار) گم شده و بعد از اون، ساعت‌‌های کرنوگراف دیتونای تقلبی با همون موتورها تو بازار پیدا شدن. این ساعت‌ها موتور‌های‌ای تی آ رو داشتن که ژاک دستکاریشون کرده بود. رئیس‌ای تی آ اون موقع تایید کرد که فقط ژاک بوده که امکانات و وسایل اینو داشته که موتور‌های‌ای تی آ رو در مقیاس زیاد تغییر بده تا شبیه چیدمان رولکس دیتونا بشه. نیکلاس جی ‌هایک، رئیس سواچ، این ماجرا رو مثل حمله کاردینال‌ها به بانک واتیکان دونست. آخرش ژاک و ۱۴ تا از همدستاش به زندان و جریمه‌‌های سنگین محکوم شدن. این اتفاقا به عنوان ماجرای ژاک تو تاریخ صنعت ساعت‌سازی ثبت شد و اسم ژاک بدنام شد. وقتی شرکت پروتور هولدینگ اس ای، کسب و کار باقی مونده رو خرید، اسم لا ژو پره رو انتخاب کردن، چون یه اسم بی طرف و بی خطر بود و ژاک دیگه رفت تو حاشیه.

لا ژو پره از سال ۲۰۰۳

حالا که داستان هیجان‌انگیز ساعت‌سازیمون تموم شد، وقتشه به مسائل فنی بپردازیم. لا ژو پره که دیگه از سایه‌‌های گذشته‌اش آزاد شده، به عنوان یه متخصص تغییر و پیچیدگی موتور‌های ساعت، اسم در کرد. مثلاً، یه موتوری با قابلیت زنگ زدن نادر، بر اساس یه مدل از شرکت تاریخی موتور ساعت‌سازی آ. شیلد ساخته شد، کالیبر AS 5008، که از کارگاه‌‌های لا ژو پره با اسم LJP 5800 بیرون اومد. برای هوبلو، موتور ETA 7750 به HUB44RAC تغییر داده شد، که RAC مخفف “Roue à Colonne” به معنی چرخ ستونیه. این کالیبر که معمولاً با یه چرخ دنده بادامکی تجهیز شده، اغلب با چرخ ستونی محبوب برای کاربرد‌های رده بالاتر ارتقا پیدا میکنه. برند رومن ژروم هم یه موتور توربیلون کوکی با ذخیره انرژی ۹۰ ساعته تحویل گرفت.

حدود سال ۲۰۱۲، این شرکت سالانه حدود ۵۰ هزار موتور ساعت تولید می‌کرد که شامل طیف گسترده‌ای از محصولات میشد – از تغییرات ساده موتور‌های‌ای تی آ مثل ۲۸۹۲ یا ۷۷۵۰ گرفته تا کرنوگراف‌‌های ثانیه شمار و توربیلون‌ها. این شرکت همچنین تغییرات مهمی رو هم تجربه کرد، وقتی که در سال ۲۰۱۲ توسط گروه سیتیزن خریداری شد. اگرچه همچنان به مشتریان خارجی سرویس میده، اما بخشی از گروه سیتیزن شدن، فرصت‌‌های جدیدی رو از طریق نزدیکی به برند‌های خود گروه، از جمله فردریک کنستانت، آلپینا و آرنولد اند سان باز کرد. به ویژه فردریک کنستانت و آلپینا، به کالیبر‌هایی تکیه دارن که توسط لا ژو پره یا با همکاری لا ژو پره ساخته شده. در حالی که فردریک کنستانت به تخصص ساخت خودش متکیه، الان شروع کرده بعضی از مدل‌‌های مبتدی رو به جای خرید موتور‌های استاندارد و ارتقاء دادن اونا، با موتور‌های لا ژو پره تجهیز کنه.

لا ژو پره امروز

لا ژو پره تو روز‌های اول همه‌گیری کووید-۱۹، از نظر مالی اوضاع خیلی خوبی نداشت. سفارش‌ها کم شده بود. تغییر مدیریت باعث شد که موقعیت این شرکت مشخص‌تر بشه، موتور‌های پایه جدید معرفی بشن و محصولاتشون ساده‌تر بشه. تحت مدیریت مدیر عامل جدید، ژان کلود اِگن، تمرکز به توسعه یه موتور پایه جدید به اسم G100 تغییر کرد. این یه موتور اتوماتیک ساده سه عقربه ایه با ذخیره انرژی قابل توجه ۶۸ ساعته و فرکانس تعادل ۴ هرتز. این موتور بدون کاهش سرعت کار میکنه و تا حالا مشتریان زیادی رو به خودش جذب کرده. البته، از نظر ابعاد با موتور‌های ETA 2824-2 و Sellita SW200 یکیه و تو سطوح کیفی مختلف هم میشه سفارش داد. برای مثال، مدل G101 تو ساعت MB&F M.A.D.1S که تو سپتامبر ۲۰۲۴ معرفی شد، استفاده شده، فقط یکی از مدل‌‌های زیادی که الان با این موتور کار میکنن. L100 هم یه کالیبر کرنوگراف اتوماتیک کاملاً یکپارچه‌ست که مدولار نیست. اینجا هم تمرکز روی همخوانی ابعاد با پرفروش‌‌های شناخته شده‌ی این بخش، یعنی ETA 7750 و جانشینان پیشرفته‌ترش از نظر فنی، و همینطور سلیتا SW500 هست. چرخ ستونی و ذخیره انرژی ۶۰ ساعته با فرکانس ۴ هرتز باید برای توجیه قیمت بالاتر نسبت به رقبا کافی باشه.

سومین کالیبر پایه تو این گروه، D100 هست، یه کالیبر دستی جمع و جور و تخت که بر اساس Peseux 7001 تاریخی ساخته شده، که چند سال پیش‌ای تی آ از کلکسیون خودش حذفش کرد. اینجا هم لا ژو پره از این فرصت استفاده کرده تا یه سری بهینه‌سازی‌‌های فنی انجام بده و ذخیره انرژی رو به ۵۰ ساعت افزایش بده.

تمرکز روی G100 به این معنی نبود که موتور‌های پیچیده از سبد محصولات حذف شدن؛ توربیلون‌ها همچنان جایگاه ثابتی تو لا ژو پره دارن. کالیبر ۵۰۰۰ هم یه موتور خیلی جالبه با یه تاریخچه فوق العاده که اخیراً توسط مینگ و برند احیا شده‌ی آنجلوس استفاده شده، حق مالکیت اسم آنجلوس رو لا ژو پره داره.

طراحی این موتور کرنوگراف مونوپوشر کوکی به Techniques Horlogères Appliquées، یا به اختصار THA برمیگرده که تو سال ۱۹۸۹ توسط اف. پی. ژورن، ویانی هالتر و دنیس فلاژولت تاسیس شد. این موتور برای اولین بار تو ساعت کارتیه تورتو مونوپوسور تو سال ۱۹۹۹ استفاده شد. این موتور یه چرخ ستونی رو با یه سیستم حرکتی نوسانی ترکیب کرده بود و بر اساس یه موتور پزو جمع و جور ساخته شده بود. حقوق طراحی چشم نواز این موتور بعداً به ژاک و بعد از اون به لا ژو پره منتقل شد، جایی که خوشبختانه هنوز هم در دسترسه.

همکاری با میوتا

بخشی از سیتیزن بودن، ناگزیر فرصت‌‌هایی رو برای لا ژو پره فراهم میکنه، به خصوص با توجه به اینکه میوتا، یه تامین کننده بزرگ موتور ساعت هم بخشی از همین گروه شرکتیه. این ارتباطات به خوبی استفاده میشن، همون‌طور که موتور G100 نشون میده که تا حد زیادی بر اساس خانواده کالیبر ۹۰۰۰ سیتیزن-میوتا ساخته شده. با این حال، موتورها دقیقاً یکی نیستن: نسخه لا ژو پره ذخیره انرژی بیشتری داره و البته ساخت سوئیس هم هست.

سال ۲۰۲۱ شاهد شروع یه همکاری غیر معمول دیگه با بخش مکانیکی تولید موتور سیتیزن، یعنی میوتا بود. با ساعت “سیتیزن”، گروه به وضوح داشت یه پاسخی به گرند سیکو میداد، یا حداقل وارد قلمرو رقیب بسیار موفق ژاپنی میشد. علاوه بر قاب‌‌هایی با لبه‌‌های دقیق و صفحه‌‌های الهام گرفته از طبیعت و صنعتگری ژاپنی، یه موتور اتوماتیک مدرن و شیک هم ضروری بود. این کار رو کالیبر 0200 انجام میده که به طور مشخص به عنوان یه همکاری با لا ژو پره اعلام شد. از نظر فنی، این موتور به وضوح امضای کالیبر‌های میوتا رو داره، اما لا ژو پره تخصص خودشو تو پرداختکاری اضافه کرده. نتیجه یه موتور اتوماتیک ژاپنیه که ظاهر صنعتی و ساده‌ای که قبلاً با سیتیزن میوتا مرتبط بود رو کنار گذاشته و یه ظاهر لوکس و مدرن پیدا کرده و بنابراین انتظارات مشتریان بخش مکانیکی رده بالا رو برآورده میکنه.

چشم انداز‌های آینده

تولید الان دوباره افزایش پیدا کرده، دفتر سفارش‌ها پر شده و این شرکت تونسته نیروی کارش رو افزایش بده و تو آینده سرمایه گذاری کنه. باید دید که استراتژی چند جانبه لا ژو پره – تامین موتور برای برند‌های خارجی و برند‌های داخلی گروه – در آینده چطور عمل میکنه. شکی نیست که سبد محصولاتشون پر از گنجینه‌‌های مکانیکیه که میتونن و مشتری‌‌های خودشونو پیدا میکنن، از برند‌های کوچیک گرفته تا ساعت‌ساز‌های رده بالا.